Siarter y Bobl

Y Siartwyr

Ar nos Tachwedd oer a gwlyb yn 1839, daeth torfeydd o bobl i’w gilydd ar ffin bryniau Sir Fynwy yn De Dwyrain Cymru yn aros i orymdeithio i Gasnewydd. Roedd rhai yn ofnus iawn, roedd eraill yn barod i ymladd, a chafodd pob un ohonyn nhw eu gwlychu oherwydd y glaw. Cafodd y werin gyffredin hyn eu hadnabod fel Siartwyr oherwydd y ddeiseb o’r enw “Siarter y Bobl” a oedden nhw wedi ei hanfon at y Senedd yn gynharach yn 1839. Roedd mwy nag 1 miliwn o bobl dros Brydain wedi arwyddo Siarter y Bobl yn gofyn i’r Senedd i roi’r hawl i bleidleisio i bobl gyffredin.

Roedden nhw eisiau pleidleisio felly gallen nhw ethol Aelodau’r Senedd pwy fyddai’n gwneud pethau’n decach i bobl gyffredin. Gwnaethpwyd y gyfraith gan Aelodau’r Senedd pwy gafodd eu hethol i bŵer gan bobl gyda’r hawl i bleidleisio oherwydd yr oedd ganddynt dir. Roedd y ffordd a gafodd ASau eu hethol yn annheg ac roedd y cyfreithiau wedi eu creu i siwtio tirfeddianwyr ac nid gweddill y bobl. Doedd dim caniatâd ar fenywod i bleidleisio.

Roedd llawer o anghyfiawnderau yn y cyfnod hwn, roedd pobl yn dod yn flinedig ac roedden nhw eisiau newidiad, ac roedd cymaint o bobl oherwydd y Siartwyr. Roedden nhw’n flinedig o gyflogau isel iawn i’r dynion a fyddai’n colli eu swyddi pe baon nhw’n cwyno. Ac oherydd yr oedd y cyflogau mor isel, roedd yn normal i blant mor ifanc â chwech oed i gael eu hanfon allan gan eu rhieni i weithio mewn ffatrïoedd a phyllau glo, felly basai gan eu teuluoedd ddigon o arian i fwyta. Roedden nhw’n flinedig yn cael eu gorfod i siopa yn siop y Ffatri lle oedd prisiau yn uchel iawn. Roedden nhw’n flinedig o dalu trethi degwm. Ac roedden nhw’n flinedig yr oedd yr holl y pethau hyn, dywedodd y Siartwyr, yn annheg, roedden nhw’n galw am yr hawl i bleidleisio felly gallai cyfreithiau newydd eu creu gan ASau Siartwyr i wneud pethau’n decach. Roedden nhw’n sefyll am Gyfiawnder a Gwirionedd.

Chwech Pwynt o Siarter y Pobl 1839 – deiseb i’r Senedd

  1. Roedd rhaid i bob dyn dros 21oed bleidleisio
  2. Pôl cyfrinachol – felly nid all pobl yn gwybod sut yr ydych chi wedi pleidleisio
  3. Dim cymhwyster eiddo i ASau – felly gallau pobl cyffredin yn sefyll am etholiad
  4. Taliad o ASau
  5. Etholaethau o faint cyfartal
  6. Etholiadau blynyddol i’r Senedd

Yn 1839, anwybyddodd y Senedd ddeiseb ‘Siarter y Bobl’ y Siartwyr ac felly cynhaliwyd orymdeithiau, a gwnaethpwyd areithiau, a daeth y Siartwyr i’w gilydd ar ffiniau bryniau Gwent yn cynllunio i orymdeithio ar Gasnewydd.

CLICIWCH YMA i ddod o hyd i ragor am Siarter y Bobl

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *

My Tickets is currently in testing mode. No financial transactions will be processed.